Türkiye-Irak Sınırı Meselesi (Kısaca)

tarafından
42
Türkiye-Irak Sınırı Meselesi (Kısaca)
Endüstri devriminden sonra ehemmiyetli bir enerji kaynağı haline gelen petrol endüstrileşmiş devletler için ehemmiyetli bir maden haline geldi.En ehemmiyetli petrol yataklarından biri de Osmanlı Devleti’nin bir eyaleti olan Musul’da bulunuyordu.Avrupalı endüstrileşmiş devletlerin bu enerji kaynağına olan ihtiyaçları Osmanlı Devleti’nin zengin petrol yataklarına sahip olan topraklarına da alakayı artırmıştı.Birinci Dünya Savaşı’nın bitmesinden sonra imza adan Mondros Mütareke Antlaşması’nın imza atmasının hemen hemen peşinden Musul 3 Kasım 1918 tarihinde İngiltere tarafından işgal edildi.Böylelikle İngiltere Misakımilli hudutları içinde yer alan Musul’u hukuk kaidelerine ters bir şekilde işgal etti.


Kurtuluş Savaşı’nın j kazanılmasından sonra toplanan Lozan Konferansı’nda Türk kurulu Musul’daki nüfusun çoğunluğunun Türklerden oluştuğunu dokümanlarla kanıtlayarak bu toprakların Türkiye’ye bırakılmasını talep etti.İngilizler ise bu toprakların sömürgeleri olan Irak’a ait olduğu iddiasındaydılar.Türkiye ile İngiltere bu konuda anlaşamayınca Musul Meselesi’nun Lozan Konferansı’ndan sonra Türkiye ile İngiltere arasında 9 aylık bir müddette yapılacak müzakerelerle analiz etmesi kararı alındı.Bu ikili müzakerelerden netice alınamazsa konu Milletler Cemiyeti’nin vereceğı karara göre analiz edecekti.
Dokuz aylık bu süreçte Istanbul’da yapılan Türkiye-İngiltere müzakerelerinden bir netice çıkmayınca mevzu Milletler Cemiyeti’ne taşındı.Cemiyet İngiltere’nin tesiriyle bölgenin Irak’a bağlanması kararını aldı.Bu haksız kararı kabul etmek istemeyen Türkiye,meseleyi askeri hareketle çözmeye karar verdiği sırada Doğu Anadolu’da çıkan Şeyh Sait Başkaldırısıyla zor vaziyette kaldı.Yeni bir savaş istemeyen Türkiye,İngiltere ile anlaşma yoluna gitti ve 5 Haziran 1926 tarihinde Ankara Antlaşması imza attı.
Bu antlaşmaya göre:
📌Musul Ingiltere’nin mandası altındaki Irak’a bırakıldı.
📌Musul petrollerinden Irak’ın hissenine düşen bölümün %10’u 25 sene müddetle Türkiye’ye bırakıldı.